Het einde der tijden en Amsterdam bij schemer...

Moe had hoofdpijn. Ik had mijn hoofd weer eens gestoten tegen de scherpe hoek van het deurtje van het medicijnkastje. Ik dacht dat het deurtje goed dicht was, maar het sprong open op het moment dat ik mijn hoofd oprichtte om de tandpasta terug te zetten.

In een splitsecond denk je dan: 'Dat was het dan........' Maar dan blijkt er alleen maar een deuk en later een bult en een blauwe plek te zitten. Dus kan ik nog een blogje schrijven om iedereen plezierige dagen, een goed uiteinde en een héél goed en voorspoedig nieuw jaar toe te wensen. De 21ste december hebben we overleefd in elk geval. Zeg eens eerlijk, was je toch een beetje bang dat de doemdenkers gelijk zouden krijgen? Ik geloofde er niets van, maar toch was ik, onontkoombaar, ook wel een beetje bang. Gelukkig kon ik het goed relativeren, we gingen dan immers allemaal! Dan hoefden we ons in feite nergens bezorgd over te maken. En toch..... raar hoor.

Maar toen vond ik in mijn archief een oud verhaal.... dat weer eens duidelijk maakt dat 'het einde der tijden' al zo dikwijls voorspeld is. Het is een Joods verhaal, over een chassidische.... enfin, ;-)), lees zelf maar.

Het stond in Trouw op 19 maart 2003, als Poerimvertelling:

Het einde der tijden is nabij...

>p>...En de chassidische karper sprak: (een joodse vertelling uit het heden. (Trouw 19-3--3)

Is het een uit de hand gelopen poerimgrap*? Een hallucinatie van twee licht hysterische types? Of heeft de Eeuwige zelf gesproken? Wat het ook zij, het verhaal over de pratende karper die het einde der tijden aankondigde, gaat als een wervelwind door de chassidisch**-joodse wereld.

Daarnaast hebben respectabele bladen als de New York Times er artikelen aan gewijd en verwerken stand-up comedians het in hun act. Een New Yorkse groothandel in vis brengt zijn waar aan de man met de slogan: "Onze vis spreekt voor zichzelf".

Het begon allemaal in New Square, een plaatsje in de staat New York onder de rook van Manhattan. Daar woont de 7000 zielen tellende Sikver-gemeenschap, gelieerd aan het chassidische Jodendom en oorspronkelijk afkomstig uit de Oekraïense plaats Sikver. Op straat lopen de mannen - lange baard, zwarte jas en hoed - aan één kant van de weg, de vrouwen - pruik op - aan de andere. Ganzen drentelen over de rijweg. Het lijkt net een sjetl uit de Middeleeuwen. Terwijl de echtgenoten meestal de dagen vullen met het bestuderen van de Thora (de boeken van Mozes), houden hun vrouwen zich bezig met het verzorgen en opvoeden van de zich almaar uitbreidende kinderschaar.

Het was de middag van 28 januari toen op de markt van New Square ene Luis Nivelo, hulp van de joodse vishandelaar Zalmen Rosen, een nog levende karper een dodelijke klap op de kop wilde geven. De vis was bestemd om er gefillte fish van te maken voor de sabbat. Maar plotseling gilde het beest in het Hebreeuws: "Iedereen moet verantwoording afleggen, het einde der tijden is nabij". Nevel, een christen, die geen woord Hebreeuws verstat, klampte zijn baas aan en schreeuwde: Die vis práát!" Waarop Rosen reageerde: "Je bent mesjogge". Toen nam de vis weer het woord. Nivelo rende weg, roepend: "Het is de duivel!".

Inmiddels beval de karper de joodse vishandelaar, naar eigen zeggen, te bidden en de Thora te bestuderen. Rosen raakte in paniek en probeerde de orakelende vis met een mes alsnog het zwijgen op te leggen, maar verwondde zichzelf. Uiteindelijk wist Nivelo, die weer bij zinnen was gekomen, de karper te doden en te villen.

Een en ander lijkt een scène uit een boek van de beroemde Amerikaanse schrijver Isaac Bashevis Singer en veel mensen zeggen dan ook dat het hele verhaal verzonnen is. Alhoewel Nivelo en Rosen bepaald niet als leugenaars of fantasten bekendstaan. Beiden houden hardnekkig staande dat ze de waarheid spreken.

Nivelo heeft inmiddels, net als Rosen, zijn buik vol van alle publiciteit. Honderden telefoontjes heeft hij moeten beantwoorden, tot uit Israël toe. "Ah, genoeg over die vis", verzuchtte hij tegenover de New York Times. "Ik krijg er koppijn van, slaap slecht en ben kilo's afgevallen'.

Want waar of niet waar, het verhaal heeft inmiddels zijn eigen dynamiek gekregen. Binnen de chassidische gemeenschap in de VS, maar ook elders wordt er druk over gespeculeerd. Sommigen zien er een geestelijke waarschuwing in tegen de (toen nog) komende Iraakse oorlog. Anderen denken dat het g'd zelf was die sprak door de mond van een vis.

~>~>~>~>~>~>~>~>~>~>~>~>~>~>~>~>~>~>~>~>~>~>~>~>~>~>

* = poerim is een soort comb. van een joods carnaval en 1 april (Het verhaal van Esther, een Bijbelboek. ** = chassidisme is een strenge leer binnen de joodse kerkgemeenschap.

De 21ste, de 22ste en vandaag, de 23ste december (inmiddels is het de 24ste ;-) ) is precies even druilerig en grijs als de dagen daarvoor. Ik ben er wel doorheen gegaan. Boodschappen doen, even de stad in. Dit niet-koude regenweer is beter dan kou en gladheid. Dikke regenjas aan, waterdichte pet op, rugzak om...mijn favoriete outfit. Vooral als het gaat schemeren, en dat doet het al vóór vier uur, is de stad gezellig. Glimmende straten waar alle kerstversieringen in weerspiegeld worden die in de straten zijn opgehangen.... Amsterdam heeft een lightfestival, zoals ze het noemen. Dat betekent dat in het Centrum van de stad lichtkunstwerken liggen en hangen. Niet zo veel, je moet ze wel zoeken, maar bijv. bij Carré moet er eentje zitten... En als je zo vanzelf richting Magere Brug kijkt, die feestelijk versierd is, zie je de kunstwerken ook. Eigenlijk vind ik de ledlichten van de Magere Brug helemaal niet sfeervol.... Wit en koud.

De vroegere 'echte' lampen maakten het ècht feestelijk... Dit is alleen versiering. En als versiering.....ach.... In elk geval is de stad zelf al sfeervol en vooral zo voor de feestdagen, als het al donker wordt en de lantaarns aangaan, feestelijk, ook en zelfs als het motregent, zoals de afgelopen tijd. Ik ben heel dankbaar dat ik weer een beetje kan lopen, en loop zonder constant aan mijn pijnlijke benen te moeten denken. Maar gedachten te kunnen hebben aan een schilderij van Montmartre in de regen, ik dacht van Pierre Bonard ..... En op mijn stille grachtje teruggekomen, de regen zachtjes te horen tingelen op de stenen en het water bubbeltjes te zien maken, terwijl de kleine golfjes richting de Amstel rollen....als ik even van de vermoeidheid bovenaan de Lau Mazirelbrug uitrust. Terwijl de kale zwarte bomen zilveren druppeltjes aan hun twijgen laten hangen, die glinsteren in het lantaarnlicht. Het is gelukkigmakend om weer eens zo bewust om je heen te kunnen kijken

Een week waarin veel gebeurd is.

Het is maandagmiddag, vier uur geweest, als ik dit blogje begin. Buiten is het donker. De hele dag al zwaar bewolkt met regen. Maar niet koud. Vanmorgen hebben we een lieve oude buurvrouw begraven. Ik kon met één van de buren met een auto meerijden, anders was het te vermoeiend geweest. Maar de oude heer die zijn vrouw ging begraven was ruim 10 jaar ouder dan ik. En moest wel.... Het weer was perfect voor deze trieste gebeurtenis. De begraafplaats 'Rustoord' in Diemen is een even perfecte plek. Een begraafplaats, naar wat we konden zien, zonder poeha of parkachtige neigingen. Letterlijk een laatste rustplaats voor degenen die hier begraven liggen. Een gebroken man die hier met ons samen de vrouw begroef met wie hij sinds zijn kindertijd samen was... In Israel hebben ze gezwoegd en geleden, hun gezin werd er met twee kinderen verrijkt ... Toen die kinderen groot genoeg waren kwamen ze weer naar Nederland en trokken in een appartementje in dit Huis. Jaren later maakte ik kennis met hen tijdens een gezellig samenzijn van Joodse ouderen in Café Schiller op het Rembrandtplein in Amsterdam. En ze wisten me over te halen ook een appartementje aan te vragen hier. Dat lukte en binnen de kortste tijd was ik verhuisd en ik heb er nog geen dag spijt van gehad dat ik hier ben komen wonen. Maar vandaag moesten we haar begraven. In Joodse kringen zegt men: G'd heeft haar een kus gegeven... want ze was zomaar en ineens wèg... Maar haar echtgenoot blijft alleen achter. Hoe lang hij nog alleen achter zal blijven? Hij is ook al ouder dan 86 jaar...

Een heel ander onderwerp hield me deze week ook bezig. Deze week hoorden we dat illegale vluchtelingen een boete kunnen krijgen van 3900 euro, als ze hier gepakt worden. Dus als je je land moet ontvluchten om je leven te redden moet je in het land waar je aankomt een hoge boete betalen als men jou daar (illegaal) aantreft. Dat brengt staatssecretaris Teeven in op de Ministerraad van vrijdag a.s.. De laatste dag voor het kerstreces, dus dat moet er even doorgejast worden. En behalve die boete wil hij dan die mensen opsluiten in vreemdelingenbewaring, zoals dat heet tot ze kunnen worden uitgezet. Op vluchtelingenbewaring hoeft niet bezuinigd te worden, want de boete die ze moeten betalen brengt toch weer wat op... Mensen, die zo licht denken over het vluchteling zijn gun ik een half jaar om zelf te moeten vluchten voor hun leven en in een ongastvrij land als het onze terecht te komen. Daarna mag hun leven dan weer normaal worden... maar dan hoop ik dat ze weten wat het betekent om te moeten vluchten en nergens terecht te kunnen. Wie zich afvraagt waarom dit onderwerp me zoveel pijn doet zal zich eens moeten verdiepen in de geschiedenis van de Duitse en Oostenrijkse Joden in de dertiger jaren. Anne Frank en haar familie waren Duitse vluchtelingen die voor hun leven moesten vluchten naar Nederland en na de Anschluss in 1939 zijn ook heel veel Joodse mensen uit Oostenrijk gevlucht die hun leven niet meer zeker waren. Mijn moeder en ik behoorden daartoe. Hier waren ook de Joodse mensen van toen niet welkom... Hoeveel vluchtelingen van toen zijn later toch vermoord???

Ook mijn moeder en mijn Oostenrijkse familie zijn vermoord. Vluchtelingen voor hun leven, die hier in Nederland niet welkom waren en vaak voor een paar gulden verraden werden aan de Duitsers. Degenen die de hel overleefden en terugkwamen waren bepaald ook niet welkom. Hun huizen waren inmiddels bewoond door Nederlanders, hun inboedels ingepikt of door verhuisbedrijf Puls naar Duitsland vervoerd.. Gepulst.... zoals dat genoemd werd. Dat betekent vluchteling zijn en niet welkom op de plek waar je veilig denkt te zijn.

Maar eerlijk is eerlijk, er waren meer mensen die deze vluchtelingen lieten onderduiken, onderdak gaven en de oorlog doorhielpen.

Het was een week vol drama en boosheid en verdriet. Niet alleen voor mij natuurlijk. Denk maar aan de kindertjes en hun begeleiders in Newton in Amerika... het vierde bloedbad in één jaar en de Amerikanen worden maar niet wijzer met hun wapenverslaving die ze 'vrijheid' noemen. De bultrug Johannes, een dramaatje op Nederlands niveau. Waar, als het kalf verdronken is, de put wordt gedempt. En, waar eindelijk het dier uit zijn lijden is verlost, de 'echte' deskundigen pas komen opdraven om hun verontwaardiging te uiten. Maar voordien zwegen in alle toonaarden.

Laat ik mijn verdriet en boosheid maar loslaten en eindigen met wat positiefs, want dat was er voor mij persoonlijk echt ook wel. Hele kleine dingen, die me toch veel plezier kunnen bezorgen. Zoals bij voorbeeld, dat ik drie potjes gedroogde rode uitjes heb kunnen kopen, omdat Marcel, mijn goede oude (jonge) vriend, op zoek ging naar een winkel waar dat te koop was. Ik had er maanden naar gezocht, en nu werd ik naar de Vomar, een grote super in de Watergraafsmeer, verwezen. Aangezien het een heel plezierige winkel is met een heel groot assortiment heb ik daar mijn grote boodschap ;-)) van de week maar gedaan en dus meteen die drie potjes..... Dus Marcel, als je dit leest, dan weet je dat ik geslaagd ben. Het is wel ver van huis, maar het voordeel was dat de winkel recht tegenover de tramhalte ligt, zowel heen als terug. En dat ik weer bij mijn stiefbroer in het ziekenhuis op bezoek kon gaan en lekkers mee kon nemen....

Nog een plezierig vooruitzicht is dat we, nichtje Elly en haar man, supersysop Freek, mijn allerliefste dochter en ikzelf eerste kerstdag gezellig gaan eten bij Moeders'... Onze buurtchinees, zal ik maar zeggen.

Daarom, dicht bij mezelf blijvend, is het leven best te leven. Ik kan begrijpen dat er mensen zijn die zich willen afsluiten van het wereldgebeuren, om zichzelf te sparen... Ik wilde dat ik ook zo in elkaar zat en dat kon...